Абайлаңыз: кредит! Алаяқтық схемаларды қалай анықтауға болады?
Алаяқтық схемалар жиі өзгеріп отырады және бірнеше кезеңнен тұруы мүмкін. Қаскүнемдер өздерін банктердің, құқық қорғау органдарының, мемлекеттік немесе өзге де ұйымдардың қызметкерлері ретінде таныстырып, кредиттің мақұлданғаны туралы хабарлар жібереді, жалған интернет-ресурстарды пайдаланады және дереу әрекет етуді талап ететін жағдайлар туындатады.
Олар көбіне адамдардың бойында үрей тудыруды көздейді: адамға күдікті операция, оның атына кредит ресімдеу әрекеті немесе ақшадан айырылу қаупі туралы хабарлап, содан кейін белгілі бір нұсқауларды орындауды ұсынады, Мақсаты - адамды конфиденциалды деректерді ашуға, операцияны растауға, кредит ресімдеуге немесе ақша аударуға итермелеу.
Қандай белгілерге күдікпен қарау керектігі және өзіңізді қаржылық алаяқтықтан қалай қорғауға болатындығы туралы Fingramota.kz-пен бірге білетін боламыз.
«Сіздің кредитіңіз мақұлданып қойған»
Алаяқтық сценарийлердің бірі күтпеген хабардан басталады. Телефонға, мессенджерге немесе электрондық поштаға «Сіздің өтініміңіз мақұлданды», «Қарыз алуды растаңыз» немесе «Кредит ресімдеуді аяқтау үшін сілтеме арқылы өтіңіз» деген хабарлама келуі мүмкін.
Егер сіз өтінім бермеген болсаңыз, кредиттің мақұлданғаны туралы хабарға мұқият назар аудару керек. Аталған жағдайда қаскүнемдер адамның қызығушылық танытып не оның атынан кредит ресімдеу әрекетінен сақтану шарасы ретінде сілтемеге өтетініне сенеді.
Сілтеме банктің, микроқаржы ұйымының немесе басқа да танымал сервистің сайты сияқты жасалған жалған интернет-ресурсқа әкелуі мүмкін. Сендіру үшін қаскүнемдер логотиптерді, фирмалық түстерді және осындай ресурстарды безендірудің басқа да элементтерді пайдалануы мүмкін.
Одан әрі пайдаланушыға дербес немесе төлем деректерін, банк картасының деректемелерін, логин мен құпиясөзді көрсету, SMS арқылы келген растау кодын енгізу не құрылғыға қолжетімділік беру туралы өтініш жасалуы мүмкін.
Алынған мәліметтер алаяқтық схеманы одан әрі дамыту үшін пайдаланылуы мүмкін. Мысалы, адамға банк, құқық қорғау органдары немесе мемлекеттік органдар қызметкерлерінің атын жамылып қоңырау соғып, оның ақшасына қауіп төніп тұрғаны немесе кредит ресімдеу әрекеті туралы хабарлауы және шұғыл түрде белгілі бір әрекеттер жасауды ұсынуы мүмкін.
Егер сіз өзіңіз ресімдемеген кредитті мақұлдау туралы хабарлама алсаңыз, ондағы сілтеме арқылы өтпеңіз және көрсетілген байланыс деректерін пайдаланбаңыз. Қаржы ұйымының ресми қосымшасын өз бетіңізше ашыңыз немесе оған ресми нөмір бойынша хабарласыңыз.
Банк операцияларын растау үшін ешкімге SMS және push кодтарын, құпиясөздерді, PIN кодтарын, CVV/CVC карта кодын және басқа деректерді хабарламаңыз.
Кеңінен таралған қорғау схемалары мен әдістері туралы толығырақ Fingramota.kz. сайтындағы «Абайлаңыз, алаяқтар!» бөлімінде білуге болады.
«Біз алаяқтық кредиттің күшін жоюға көмектесеміз»
Әлеуметтік инженерияның тағы бір сценарийі адамды кредитті немесе қарызды өз бетінше ресімдеуге және алынған ақшаны алаяқтарға беруге сендіруге бағытталған.
Схема өзін байланыс операторының, банктің немесе өзге ұйымның қызметкері ретінде таныстырған адамнан қоңыраудан немесе хабарламадан басталуы мүмкін. Әр түрлі сылтаулармен адамнан растау кодын хабарлауды сұрауы мүмкін. Содан кейін өздерін банк, құқық қорғау немесе мемлекеттік органдардың қызметкерлері ретінде таныстыратын адамдар әңгімеге араласады. Олар азаматтың атына кредит ресімдеу әрекеті, күдікті операция немесе оның ақшасына қауіп төндіретіні туралы хабарлайды.
Алаяқтықтың алдын алу сылтауымен адам нұсқауларды шұғыл орындауға көндіріледі. Мысалы, олар алаяқтық өтінімнің «күшін жою» үшін кредитті өз бетінше ресімдеуге, содан кейін алынған немесе меншікті қаражатты көрсетілген «қауіпсіз», «қорғалған» немесе «резервтік» шотқа аударуға сендіре алады.
Мұндай талаптар алаяқтыққа тән белгі болып табылады. Банктердің, құқық қорғау және мемлекеттік органдардың қызметкерлері азаматтардан кредиттер ресімдеуді, растау кодтарын хабарлауды, оларды сақтау үшін ақшаны басқа шоттарға аударуды немесе олардың нұсқауы бойынша қаржылық операциялар жасауды талап етпейді.
Сендіру үшін алаяқтар өздері білетін адам туралы ақпаратты пайдалана алады. Алайда, аты-жөнін, телефон нөмірін немесе басқа дербес деректерді білу қоңырау шалушының шынымен банктің немесе мемлекеттік органның қызметкері екенін растамайды.
Егер сізге сіздің атыңызға берілген кредит туралы хабарланса, қоңырау шалушының нұсқауларын орындамаңыз. Әңгімені аяқтаңыз және банкке ресми арналар арқылы өзіңіз хабарласыңыз. Қажет болса, өзіңіздің кредиттік тарихыңызды тексеріңіз.
Мұндай схемалар неліктен жұмыс істейді?
Қаржылық сауаттылығы төмен адамдар ғана алаяқтардың құрбаны болады деп ойлау қате. Әлеуметтік инженерия ең алдымен адамның күйзеліс пен уақыт тапшылығы жағдайындағы эмоциясы мен мінез-құлқына сүйенеді, сондықтан оның ықпалына кез келген адам түсуі мүмкін.
Алаяқтар шұғыл әрекет ету сезімін тудырады, ақшаны жоғалту ықтималдығымен қорқытады, танымал ұйымдардың атауларын, кәсіби терминологияны және адам туралы қолда бар мәліметтерді пайдаланады. Олардың міндеті – сенім немесе алаңдаушылық тудырып, адамды ақпаратты өз бетінше тексеруге үлгермей тұрып әрекет етуге итермелеу.
Сондықтан қорғаудың маңызды шарасы – қысымның әсерімен қаржылық шешім қабылдамау және белгісіз тұлғалардың шұғыл нұсқауларын орындамау. Егер әңгіме сіздің ақшаңызға, банктік шотыңызға немесе кредитіңізге қатысты болса, оны тоқтатыңыз және ақпаратты ресми арналар арқылы өз бетіңізше тексеріңіз.
Қаржылық алаяқтардан өзіңізді қалай қорғауға болады?
Алаяқтық қаупін азайтуға бірнеше қарапайым қағидалар көмектеседі:
қаржылық көрсетілетін қызметтің шарттарын және шарт жасасқанға дейін туындайтын міндеттемелерді мұқият зерделеңіз;
қаржылық қызмет көрсететін ұйымды және егер олар заңнамада талап етілсе, онда тиісті лицензияның немесе рұқсаттың болуын тексеріңіз;
SMS, электрондық пошта және мессенджерлердегі хабарламалардан келген күдікті сілтемелерге өтпеңіз;
SMS-тен растау кодтарын, картаның CVV-кодын және банк қосымшасына қол жеткізу деректерін ешкімге хабарламаңыз;
«қорғау» немесе «сақталу» деген сылтаумен белгісіз тұлғалардың нұсқауы бойынша басқа шоттарға ақша аудармаңыз;
егер сөйлесу күмән туғызса, оны тоқтатыңыз және банкпен ресми нөмір арқылы өз бетіңізше хабарласыңыз;
күдікті қоңырау түскенде, бұл туралы алаяқтық белгілерін растаған кезде нөмірді тексеру және бұғаттау үшін бірыңғай қысқа «116» нөміріне хабарлаңыз;
қысыммен қаржылық шешім қабылдамаңыз және алынған ақпаратты үнемі тексеріңіз.
Қаржылық алаяқтар өз схемаларын үнемі өзгертіп отырады, бірақ олардың мақсаты өзгеріссіз қалады - адамды қаскүнемдердің мүддесі үшін асығыс әрекет етуге итермелеу. Сондықтан басты қорғау - қысымға ұшырамау, белгісіз адамдардың нұсқауларын орындамау және ақпаратты ресми дереккөздер арқылы тексеру.
(*Авторские права)
Источник: https://fingramota.kz/kk/post/abajlayz-kredit-alay...
Осторожно: кредит! Как распознать мошеннические схемы
Мошеннические схемы постоянно меняются и могут состоять из нескольких этапов. Злоумышленники представляются сотрудниками банков, правоохранительных, государственных и иных организаций, направляют сообщения об одобрении кредита, используют поддельные интернет-ресурсы и создают ситуации, требующие якобы немедленных действий.
Расчет часто строится на тревоге и ощущении срочности: человеку сообщают о подозрительной операции, попытке оформить кредит на его имя или угрозе потери денег, после чего предлагают следовать определенным инструкциям. Цель - побудить человека раскрыть конфиденциальные данные, подтвердить операцию, оформить кредит или перевести деньги.
Какие признаки должны насторожить и как защитить себя от финансового мошенничества - разберемся вместе с Fingramota.kz.
«Ваш кредит уже одобрен»
Один из мошеннических сценариев начинается с неожиданного сообщения. На телефон, в мессенджер или на электронную почту может прийти уведомление: «Ваша заявка одобрена», «Подтвердите получение займа» или «Для завершения оформления кредита перейдите по ссылке».
Особенно должно насторожить сообщение об одобрении кредита, если вы не подавали заявку. Расчет может быть на то, что человек перейдет по ссылке из любопытства либо опасения, что кредит пытаются оформить от его имени.
Ссылка может вести на поддельный интернет-ресурс, имитирующий сайт банка, микрофинансовой организации или другого известного сервиса. Для убедительности злоумышленники могут использовать логотипы, фирменные цвета и другие элементы оформления настоящих ресурсов.
Далее пользователя могут попросить указать персональные или платежные данные, реквизиты банковской карты, логин и пароль, ввести код подтверждения из SMS либо предоставить доступ к устройству.
Полученные сведения могут использоваться для дальнейшего развития мошеннической схемы. Например, человеку могут позвонить лица, представляющиеся сотрудниками банка, правоохранительных или государственных органов, сообщить об угрозе его деньгам или попытке оформления кредита и предложить срочно выполнить определенные действия.
Если вы получили сообщение об одобрении кредита, который не оформляли, не переходите по содержащейся в нем ссылке и не используйте указанные контакты. Самостоятельно откройте официальное приложение финансовой организации либо свяжитесь с ней по официальному номеру.
Никому не сообщайте SMS - и push-коды, пароли, PIN-коды, CVV/CVC-код карты и другие данные для подтверждения банковских операций.
Подробнее о распространенных схемах и способах защиты можно узнать в разделе «Осторожно, мошенники!» на Fingramota.kz.
«Мы поможем отменить мошеннический кредит»
Еще один сценарий социальной инженерии направлен на то, чтобы убедить человека самостоятельно оформить кредит или заем и передать полученные деньги злоумышленникам.
Схема может начинаться со звонка или сообщения от лица, представляющегося сотрудником оператора связи, банка или иной организации. Под различными предлогами человека могут попросить сообщить код подтверждения. Затем в разговор могут вступить лица, выдающие себя за сотрудников банка, правоохранительных или государственных органов. Они сообщают о попытке оформления кредита на имя гражданина, подозрительной операции или угрозе его денежным средствам.
Под предлогом предотвращения мошенничества человека убеждают срочно следовать инструкциям. Например, могут убеждать самостоятельно оформить кредит якобы для «аннулирования» мошеннической заявки, а затем перевести полученные или собственные средства на указанный «безопасный», «защищенный» либо «резервный» счет.
Такие требования являются характерным признаком мошенничества. Сотрудники банков, правоохранительных и государственных органов не требуют от граждан оформлять кредиты, сообщать коды подтверждения, переводить деньги на другие счета для их сохранности или совершать финансовые операции по их указанию.
Для убедительности мошенники могут использовать известные им сведения о человеке. Однако знание имени, номера телефона или других персональных данных не подтверждает, что звонящий действительно является сотрудником банка или государственного органа.
Если вам сообщают о якобы оформляемом на ваше имя кредите, не выполняйте инструкции звонящего. Завершите разговор и самостоятельно свяжитесь с банком по официальным каналам. При необходимости проверьте свою кредитную историю.
Почему такие схемы работают
Ошибочно полагать, что жертвами мошенников становятся только люди с низким уровнем финансовой грамотности. Социальная инженерия рассчитана прежде всего на эмоции и поведение человека в условиях стресса и дефицита времени, поэтому под ее воздействие может попасть любой.
Мошенники создают ощущение срочности, запугивают возможной потерей денег, используют названия известных организаций, профессиональную терминологию и имеющиеся сведения о человеке. Их задача - вызвать доверие или тревогу и побудить человека действовать до того, как он успеет самостоятельно проверить информацию.
Поэтому важная мера защиты - не принимать финансовых решений под давлением и не выполнять срочные указания неизвестных лиц. Если разговор касается ваших денег, банковского счета или кредита, прекратите его и самостоятельно проверьте информацию через официальные каналы.
Как защитить себя от финансовых мошенников?
Снизить риск мошенничества помогут несколько простых правил:
внимательно изучайте условия финансовой услуги и возникающие обязательства до заключения договора;
проверяйте организацию, предоставляющую финансовую услугу, и наличие у нее соответствующей лицензии или разрешения, если они требуются законодательством;
не переходите по подозрительным ссылкам из SMS, электронных писем и сообщений в мессенджерах;
никому не сообщайте коды подтверждения из SMS, CVV-код карты и данные для доступа к банковскому приложению;
не переводите деньги на другие счета по указанию неизвестных лиц под предлогом их «защиты» или «сохранности»;
если разговор вызывает сомнения, прекратите его и самостоятельно свяжитесь с банком по официальному номеру;
при получении подозрительного звонка сообщите об этом на единый короткий номер «116» для проверки и блокировки номера при подтверждении признаков мошенничества;
не принимайте финансовых решений под давлением и всегда проверяйте полученную информацию.
Финансовые мошенники постоянно меняют свои схемы, но их цель остается неизменной - побудить человека действовать поспешно и в интересах злоумышленников. Поэтому главная защита - не поддаваться давлению, не выполнять указания неизвестных лиц и проверять информацию через официальные источники.
(*Авторские права)
Источник: https://fingramota.kz/ru/post/ostorozhno-kredit-kak-raspoznat-moshennicheskie-shemy